ҚР СЖжРА Ұлттық статистика бюросы (ҰСБ) Қазақстандағы жалақыны санаттарға бөлу ауқымын кеңейтті. Енді ведомствоның деректері тек «миллионерлерді» ғана емес, айына 3 млн теңгеден асатын жалдамалы қызметкерлерді де анықтауға мүмкіндік береді. 2025 жылғы есепке сай олардың саны елде 11,8 мың адамды құрады. Мұндай жоғары жалақысы бар қазақстандықтар жалпы жалдамалы қызметкерлердің 0,4%-ын құрады.
Қызметкерлерді жалақы деңгейі бойынша бөлу шкаласы көрсеткендей, ең үлкен топқа (1 миллионнан астам адам) айлық жалақысы 300 мыңнан 500 мың теңгеге дейінгі азаматтар кіреді. Екінші орынға айына 200 мыңнан 300 мың теңгеге дейін табыс табатын қазақстандықтар жайғасты: 724,1 мың адам. 100 мыңнан 200 мың теңгеге дейінгі жалақы алатын қызметкерлер саны шамамен сондай — 711,8 мың. Осы үш санат «орта тапқа» кіретін негізгі еңбек күшін құрады.
ҰСБ есептелетін бірнеше жалақы түрлері туралы ақпаратты тұрақты түрде жариялап отырады. Біз оларды өсу тәртібі мен жалдамалы қызметкерлер саны бойынша жіктедік. Талдау нәтижесі қоғамда айтарлықтай айырмашылықтың бар екенін көрсетті: 2025 жылы негізгі масса төменгі сегментте немесе «жалақы баспалдағының» орта бөлігінде шоғырланған болса, жоғары табысты санаттар аз болатын. Мысалы, минималды жалақы (85 мың теңге) алатындар санатына 43,8 мың қазақстандық кірді, бұл «миллионерлердің» (154,7 мың адам) санынан 3,5 есе аз. Ең көп қызметкер (21,3% немесе 711,8 мың адам) 100 мыңнан 200 мың теңгеге дейінгі «модальды» диапазонда шоғырланған. Естеріңізге салсақ, өткен жылы модальды (немесе ең жиі кездесетін) жалақы 116,1 мың теңгені құраған.
Қызметкерлердің аз бөлігі (18,4% немесе 613,4 мың адам) айына 300 мыңнан 400 мың теңгеге дейінгі «медианалық» диапазонға кірді. Бұл жалақы шкаласының «ауырлық ортасын» көрсетеді: қызметкерлердің жартысы осы сомадан аз табыс тапса, жартысы көбірек тапқан. Ал номиналды жалақыға жақын соманы (429,4 мың теңге), яғни, мемлекеттік қызметкерлер отырыстарда жиі атап өтетін жалақыны, шындығында, жалдамалы қызметкерлердің тек 12,7%-ы ғана алған.
«Миллионерлерге», дәлірек айтсақ, айына 3 млн теңгеден астам табыс табатын қызметкерлерге қайта оралайық. Олар кімдер? Қай салада жұмыс істейді? Қай өңірде тұрады? ҰСБ деректеріне сүйенсек, 2025 жылы мұндай қызметкерлердің әр төртіншісі қаржы және сақтандыру саласында жұмыс істеген. Экономиканың осы секторында 2,6 мыңнан астам қызметкер осындай жоғары жалақы алған. Кен өндіру және карьерлерді өңдеу саласы екінші орында болды, бұл санатқа 15,7% немесе 1,9 мың адам кірді. 3 млн теңгеден жоғары жалақы алатын қызметкерлердің 1,3 мыңы (немесе 11,3%) өңдеуші өнеркәсіпте жұмыс істеген. Ал мемлекеттік басқару секторында (барлығы 10 адам) және коммуналдық қызмет саласында (12 адам) мұндай жалақы алған қызметкерлердің саны аз болды.
Өңірлер бойынша айтсақ, өткен жылы 3 млн теңгеден жоғары жалақы алатын әр екінші қызметкер Алматыда тұрған: 5,7 мың адам. Мұнайлы Атырау облысында осындай табысқа ие қазақстандықтардың саны 1,8 мың болды. Астанада бұл көрсеткіш сәл төмендеу: 1,3 мың адам.
Ұлттық статистика бюросының есептеріне сүйене отырып, біз 2025 жылы жалақысы ең жоғары лауазымдардың рейтингісін жасадық. Белгілі болғандай, жалақыны санаттарға бөлу шкаласы 3 млн теңгеден емес, 7 млн теңгеден басталады екен.
Ең жоғары жалақы алатын жалдамалы қызметкер тізімін топ-менеджер емес, тау-кен өнеркәсібі саласындағы инженер иеленді, жұмыс беруші оған айына 12 млн теңгеден астам төлейді. Екінші орында — құрылыс ұйымының басшысы: 11,5 млн теңге. Үштікті 10,4 млн теңге жалақы алатын көлікпен, тасымалдаумен айналысатын компанияның бас директоры толықтырды.
Айта кетерлігі, мұндай лауазымдардың басым бөлігі басқарушы құрамға тиесілі. 3 млн теңгеден жоғары жалақы алатын басшылар көбінесе мұнай саласында, тау-кен және өңдеуші өнеркәсіпте, сондай-ақ қаржы секторында кездеседі.
Сондай-ақ Қазақстанда басшы емес, бірақ жоғары жалақы алатын көптеген лауазымдар мен мамандықтар бар. Әдетте бұл — жоғары біліктілігі бар қызметкерлер, Senior деңгейіндегі мамандар. Кестеде біз 3 млн теңгеден асатын жалақысы бар 20 түрлі лауазымды көрсеттік.
Аталған тау-кен инженерінен бөлек, өткен жылы бір компания өзінің аудиторы үшін айына 7,3 млн теңге төлеген. Бизнес-консалтинг қызметін көрсететін мамандар да 6 млн теңгеден астам айлық алды. Ең жоғары жалақы алатын мамандар тізімінде тасымалдау, қаржы, рекрутинг және маркетинг саласындағы әртүрлі аналитиктердің де үлесі жоғары болды.
